Η ερμηνεία των Ονείρων.

Όνειρα! Το πιο κοινό πράγμα σε όλη την ανθρωπότητα! Και όμως το ξεπερνάμε καθημερινά, το συζητάμε το επόμενο πρωί σε φίλους σαν να πρόκειται για ταινία, γενικά το αντιμετωπίζουμε σαν κάτι που δεν σημαίνει πολλά. Ίσως και να σημαίνει κάτι για το μέλλον; Είναι ένα μήνυμα; Aν ναι, ποιος είναι ο αποστολέας του; Η λαϊκή αντίληψη δεν βγήκε πλήρως λανθασμένη, όντως τα όνειρα σημαίνουν κάτι. Μόνο που αυτό δεν είναι αυτά που λέει ο Ονειροκρίτης.

1900. Ο Σίγκμουντ Φρόυντ εκδίδει την Ερμηνεία των Ονείρων. Ένα ογκώδες βιβλίο που λέει ότι υπάρχει νόημα στα όνειρα και πρόκειται για ένα κωδικοποιημένο γρίφο που απλά περιμένει να αποκρυπτογραφηθεί σαν τα ιερογλυφικά.. Ο ίδιος νόμιζε ότι θα βρει αμέσως απήχηση από την πλειοψηφία του κόσμου. Όμως αυτό πήρε περίπου 10 χρόνια μέχρι να συμβεί και να αποδεχτεί κάποια μερίδα του κόσμου και των επιστημόνων τα οφέλη και τις αλήθειες της ψυχανάλυσης.

Για ένα άρθρο που αφορά τα όνειρα θα προσπαθήσω να πω επιγραμματικά κάποια πράγματα που έχουν προκύψει από την ανάλυσή τους.

Στα παιδιά τα όνειρα δεν μασκαρεύονται όπως στους ενήλικες. Ένα παιδί στερείται τις φράουλες που επιθυμούσε κατά τη διάρκεια της ημέρας και στο όνειρό του είναι ήδη χορτάτο από αυτές. Στους μεγάλους όμως υπάρχει η λογοκρισία που αλλοιώνει το περιεχόμενο του ονείρου και κρύβει τις επιθυμίες πίσω από τις εικόνες. Γι αυτό ο ονειρευόμενος πρέπει να πει ό,τι ιδέα του έρχεται στο μυαλό για να καταλήξει κάποια στιγμή κοντά στην ερμηνεία. Να αφήσει πίσω του κάθε εκλογίκευση, κάθε φόβο ότι κρίνεται και απλά να μιλήσει.  Όπως καταλαβαίνετε, όσο απλό κι αν ακούγεται αυτό, είναι τρομερά δύσκολο, ειδικά όταν σκεφτούμε ότι στα όνειρα ενηλίκων κρύβονται απωθημένες επιθυμίες που συνειδητά έχουν απορριφθεί. Οι συνειρμοί είναι το κλειδί σε αυτή την αποκρυπτογράφηση.

Μη μπερδεύεστε με αυτό που δείχνει το όνειρο! Μια κοπέλα ονειρεύεται την κηδεία της αδερφής της, την οποία υπεραγαπά. Δεν μπορεί να δεχτεί ότι αυτό το όνειρο είναι όνειρο επιθυμίας. Μετά όμως από συνειρμούς και άρση της απώθησης προκύπτει ότι είναι ερωτευμένη με τον σύζυγο της αδερφής της (κάτι το όποιο η ίδια συνειδητά δεν μπορεί να δεχτεί) και η κηδεία θα ήταν μια ευκαιρία να τον ξανασυναντήσει και μάλιστα χωρισμένο!

Ενώ το όνειρο είναι ακατανόητο, οι ιδέες που προκύπτουν μετά την ερμηνεία του είναι λογικές με συνοχή. Το όνειρο είναι ένα υποκατάστατο για εκείνες τις συναισθηματικά φορτισμένες σκέψεις. Το περιεχόμενό του είναι πιο σύντομο από τις σκέψεις και τους συνειρμούς. Άρα αυτό που έχουμε να κάνουμε είναι να περάσουμε από το έκδηλο περιεχόμενο του ονείρου (αυτό που ονειρευόμαστε) σε αυτό που κρύβεται μέσα του (λανθάνον περιεχόμενο). Στα όνειρα υπάρχουν δυο πολύ βασικές λειτουργιές, η μετάθεση και η συμπύκνωση. Η πρώτη ευθύνεται στο να μεταθέσει την σημασία του ονείρου από ιδέες που είναι σημαντικές και προκάλεσαν το όνειρο σε άλλες εικόνες λιγότερο σημαντικές. Εδώ λειτουργεί η λογοκρισία και δεν αφήνει να δούμε ξεκάθαρα αυτό που πραγματικά επιθυμούμε. Γιατί αυτό που επιθυμούμε είναι εναντία σε αυτά που μπορούμε να δεχτούμε για τον εαυτό μας και συμβιβαζόμαστε με το να το ζούμε έστω κι έτσι.. Η συμπύκνωση βοηθά στο να εκφραστεί μια ιδέα από πολλές διαφορετικές εικόνες. Όπως όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο που μοιάζει με τρεις γνωστούς μας, πρέπει να ψάξουμε τι κοινό έχουν και οι τρεις για να μπορέσουν να εμφανιστούν μαζί στο όνειρο.

Ποτέ δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε το όνειρο στο σύνολό του. Το όνειρο έχει περάσει πολλές επεξεργασίες μέχρι να ξυπνήσουμε, και αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να αντιμετωπίσουμε κάθε εικόνα ξεχωριστά. Σε ένα όνειρο, κάποιος μπαίνει σε ένα εστιατόριο, μιλεί σε έναν άντρα που μοιάζει με τον θειο του και τρώει σπανάκι ενώ μια γυναίκα του ψιθυρίζει κάτι στο αυτί. Δεν πρέπει να το αντιμετωπίσουμε όπως αντιμετωπίζουμε συνολικά την πραγματικότητα γύρω μας. Το ότι μπήκε ο ονειρευόμενος στο εστιατόριο σημαίνει το Α, ο άντρας που βρήκε σημαίνει το Β, και ούτω καθεξής. Στην πορεία της ερμηνείας θα παρατηρήσετε ότι δεν είναι διαφορετικές οι ιδέες που προκαλούν το όνειρο. Είναι συγκεκριμένες και λογικά σας απασχόλησαν κατά τη διάρκεια της προηγούμενης ημέρας. Όλα τα όνειρα που παράγονται την ιδία νύχτα, προέρχονται από τον ίδιο κύκλο ιδεών. Και βρίσκουν όλες τρόπο να αναπαρασταθούν στο όνειρο. Ακολουθώντας  συνειρμούς φτάνουμε σε σκέψεις και αναμνήσεις, που είναι μέρος της ψυχής τους καθενός μας.

Εν τάχει, θα αναφέρω κάποιες γενικές παρατηρήσεις που εξάγονται από την ανάλυση των ονείρων: η αβεβαιότητα (ή αυτό ή εκείνο) πάντα αντικαθιστάται με ένα και (και αυτό και εκείνο). Η αμφισημία των λέξεων παίζει δραματικό ρολό στην ερμηνεία. Μια γαλλίδα ονειρεύτηκε την Γκεστάπο και η ανάλυση έδειξε ότι ήθελε κάτι που είχε στερηθεί στην παιδική της ηλικία, δηλαδή ένα χάδι στο μάγουλο (geste a peau σημαίνει στα γαλλικά «χάδι στο μάγουλο», και ηχητικά ακούγεται το ίδιο με την Gestapo). Παρατηρήστε ότι η τελευταία ερμηνεία ήρθε μέσα από την γλώσσα του ονειρευομένου. Αν κάποιος Έλληνας ονειρευτεί την Γκεστάπο δεν μπορεί να έχει την ιδία ερμηνεία με της Γαλλίδας για ευνόητους λόγους.

Όσον αφορά τον συμβολισμό στον Ονειροκρίτη, ούτε αυτός έχει πέσει τελείως έξω. Υπάρχουν σύμβολα στα όνειρα όπως αυτοκράτορας/βασιλιάς είναι πατέρας, τα δωμάτια και οι είσοδοι/έξοδοι εκφράζουν τα ανοίγματα του σώματος, τα αιχμηρά αντικείμενα συμβολίζουν το ανδρικό όργανο ενώ τα δοχεία/συρτάρια το γυναικείο, και πόσα άλλα.. Ο Φρόυντ αναφέρεται εκτενώς σε αυτά στο Κεφάλαιο 10 της Εισαγωγής στην Ψυχανάλυση. Ποτέ δεν ξέρουμε αν πρέπει να ερμηνευτεί κάτι συμβολικά ή όχι, εξαρτάται από τον ονειρευομένο, τις ιδέες, και όλες τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο όνειρο. Πάλι η λαϊκή αντίληψη δεν πέφτει εντελώς έξω!

Πολλοί περιφρονούμε τα όνειρα και τα θεωρούμε άνευ σημασίας, όμως αυτό συμβαίνει γιατί το όνειρο χρησιμοποιεί σαν υλικό άνευ σημασίας γεγονότα της ημέρας για να εκφράσει τις βαθύτερες επιθυμίες μας. Είναι ένας ακόμα τρόπος να αποπροσανατολίσει για πετύχει τον σκοπό του. Και ποιος ο σκοπός του; Να ευχαριστηθεί..το ασυνείδητο! Αυτό δεν χωράει αμέσως στο μυαλό του καθένα, γι αυτό πέρασαν και 10 χρόνια και ακόμα η πλειοψηφία δεν μπορεί να το δεχτεί. Αλλά για το φροϋδικό ασυνείδητο θα μιλήσουμε σε άλλο άρθρο.

Υπάρχουν πολλοί που βλέπουν παράλογα όνειρα. Όνειρα επιστημονικής φαντασίας όπως τα λένε οι ίδιοι. Αυτά τα όνειρα σημαίνουν αντίφαση, κοροϊδία  και ειρωνεία στις ονειρικές ιδέες. Κανένα όνειρο δεν εμπνέεται από ελατήρια μη εγωιστικά. Υπάρχει τέλος και μια άλλη εργασία που γίνεται στο όνειρο, η μέριμνα για παραστασιμότητα. Θέλουμε το όνειρο να έχει νόημα όταν ξυπνάμε. Έτσι μπορεί να αλλοιωθεί περαιτέρω το όνειρο μέχρι την ώρα που ξυπνάμε και το ανακαλούμε στην μνήμη μας. Το να προσπαθούμε να βρούμε νόημα σε κάτι που σε πρώτη ματιά μας φαίνεται παράλογο, δεν είναι ξένο από εμάς. Το κάνουμε όλοι από μικρά παιδιά. .Σκεφτείτε το απλό παράδειγμα που όταν ως παιδιά ακούμε κάποιο νέο τραγούδι και μια λέξη μας φαίνεται παράλογη, τελικά την εξηγούμε με έναν τελείως παράλογο τρόπο στο μυαλό μας, που όμως δεν έρχεται σε αντίθεση με την αντίληψη μας εκείνη την εποχή. Μόνο όταν ακούμε την πραγματική λέξη που έλεγε το τραγούδι μεγάλοι πια, απλά γελάμε με την αφέλεια που είχαμε νεαροί.

Η εξαγωγή συμπεράσματος στο όνειρο προέρχεται από συμπέρασμα που έχουμε βγάλει πριν δούμε το όνειρο. Γενικά το όνειρο δεν δημιουργεί από το μηδέν. Συμπυκνώνει, μεταθέτει αλλά δεν φτιάχνει διάλογους. Αν αναλύσετε σωστά θα δείτε ότι ακόμα και διάλογοι και λέξεις που ακούγονται στο όνειρο, πρόκειται για συρραφή λόγων που έχουν ειπωθεί μέσα στη διάρκεια της τελευταίας ημέρας. Τέλος, το άγχος στο όνειρο ή οι εφιάλτες είναι όνειρα που δεν κατάφερε να λειτουργήσει σωστά η λογοκρισία και η κρυφή επιθυμία είναι έτοιμη να αναδυθεί. Με λίγα λόγια, το άγχος είναι ένα αποτυχημένο όνειρο. Με την ανάλυση πολλών ονείρων θα δείτε ότι πολλά όνειρα έχουν σε μεγάλο βαθμό την σεξουαλικότητα σαν υποκινητή ονείρου για έναν απλό λόγο: καμιά άλλη κατηγορία ορμών δεν έχει υποστεί τόσο μεγάλη καταπίεση από τις απαιτήσεις της εκπολιτιστικής διαπαιδαγώγησης όπως οι σεξουαλικές ορμές. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το βιβλίο «Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας» για παραπάνω ενημέρωση.

Τελειώνοντας, το πιο σημαντικό που μπορεί να βγει σαν προέκταση της ονειρικής διαδικασίας είναι ότι η εργασία του ονείρου είναι απλώς η πρώτη από πολλές ψυχικές διαδικασίες στις όποιες ανάγεται η γένεση των υστερικών συμπτωμάτων, των αγχωδών, ψυχαναγκαστικών και παραληρηματικών ιδεών. Γι αυτό ο Φρόυντ βρήκε τόσο ενδιαφέρον στα όνειρα. Κατάφερε να βρει την «βασιλική οδό προς το ασυνείδητο» ώστε να ξεκλειδώσει όλα αυτά τα κρυμμένα κομμάτια της ψυχικής μας ζωής.  Συνεχίζοντας την ανάλυση θα δείτε ότι φτάνουμε στο γεγονός της απώθησης, που φαίνεται ότι υπάρχει σε όλους, μιας και όλοι ονειρεύονται..

Όλα αυτά μπορεί να μοιάζουν αυθαίρετα και εν μέρει ακατανόητα εδώ, αλλά χωρίς να παραθέσουμε στο άρθρο πολλές ερμηνείες ονείρων κανείς δεν θα πειστεί. Η έκταση της Ερμηνείας των Ονείρων συνήθως αποθαρρύνει τους αναγνώστες, αλλά και πώς θα μπορούσε να ήταν ένα απλό μικρό βιβλίο όταν μιλάει για τα όνειρα που μας αφορούν όλους; Και πόσο μάλλον όταν ερμηνεύει πολλά όνειρα, που όπως θα δείτε, η ερμηνεία τους μπορεί να χρειάζεται πάρα πολλές σελίδες για πλήρη ανάλυση. Η ανάγνωση όμως θα σας αποζημιώσει, εκτός από τα πρωτόγνωρα πράγματα που θα διαβάσετε, ο Φρόυντ είναι δεινός συγγραφέας και δεν έχει σχέση με ό,τι άλλο «επιστημονικό/ψυχαναλυτικό» έχετε διαβάσει (το μόνο βραβείο που πήρε στη ζωή του ήταν το βραβείο λογοτεχνίας Γκαίτε ενώ δεν έγραψε ούτε ένα μυθιστόρημα). Θα συνιστούσα σε όσους τους ενδιαφέρει το θέμα να διαβάσουν  αρχικά το μικρής έκτασης βιβλίο «Το Όνειρο» , μετά να προχωρήσουν στην  «Εισαγωγή στην Ψυχανάλυση» στα κομμάτια που μιλάει για τα όνειρα και ακολούθως να διαβάσουν την «Ερμηνεία των Ονείρων». Τέλος, το πιο εντυπωσιακό βιβλίο για να δείτε παράδειγμα ανάλυσης ονείρων είναι η «Ντόρα: η ανάλυση μιας υστερίας» όπου αναλύει δυο κομβικά όνειρά της, μέσω των οποίων φαίνεται όλη η ψυχοσύνθεση του κοριτσιού χωρίς να χρειάζεται να αναφερθεί κάτι παραπάνω.

άλας.

«αλάτι στις πληγές» , εγώ λέω οινόπνευμα.
οι λέξεις αποκτούν νέα σημασία, καθώς σπάνε τις αντιστάσεις και τα θέλω σου.
Έρως και Θάνατος.
η αιώνια μίξη.

πότε ήξερες τι ήθελες?
πότε νόμιζες ότι ήξερες αλήθεια?
αυτά τα χαχανητά τριγύρω όλο και πληθαίνουν, σαν να μιλούν με κραυγές.
«Χρυσές» κραυγές.

οι λέξεις σου πηγάζουν από την άγνοια της μονοδιάστατης κοινωνικής σου ύπαρξης.
γιατί επιμένεις να αγνοείς τη φύση σου?-
γιατί σε απωθείς βαθιά μέσα σου?
δε θα καταλάβεις αλλιώς.
δε θα μάθεις ποτέ.
αν δεν το κυκλώσεις το κτήνος, πώς θα πνίξεις το κέντρο του?

είναι κι αυτή η δεκτικότητα και η ταύτιση τριγύρω, σαν ιός που εξαπλώνεται με μανία καταστροφής.
(αυτή η θυμωμένη μαζική ερωτοληψία λόγω καταπιεσμένων ορμών.)
με κάνει να νιώθω οτι δεν υπάρχει χρόνος, ότι χάνεται το παιχνίδι πριν καν αρχίσει.
με κάνει να φοβάμαι.
με κάνει να γράφω αυτές τις λέξεις σαν ημερολόγιο.

άραγε, θα τα θυμόμαστε όλα αυτά κάποτε και θα γελάμε?

Επιστολές των Αϊνστάιν και Φρόυντ για τον πόλεμο.

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε δύο αυθεντικές επιστολές, του Αϊνστάιν και του Φρόυντ τις οποίες είχαν ανταλλάξει μεταξύ τους μετά από πρόσκληση της Κοινωνίας των Εθνών τον περασμένο αιώνα. Το θέμα της αλληλογραφίας των δύο είναι η δυνατότητα απελευθέρωσης του ανθρώπου από τον φόβο του πολέμου. Οι επιστολές αυτές που γράφτηκαν το καλοκαίρι του 1932, έχουν τεράστιο ενδιαφέρον γιατί το θέμα του πολέμου δεν είναι ούτε χθεσινό, ούτε σημερινό – είναι αιώνιο.

Δέκα μαθήματα για την ψυχανάλυση: Φρόυντ.

Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο της Μιμίκας Κρανάκη για την ψυχαναλυτική θεωρία του Σίγκμουντ Φρόυντ, σε 10 μαθήματα.

Δώστε ιδιαίτερη σημασία στην εισαγωγή, όπου η συγγραφέας ορμώμενη από τους κινδύνους της μετάφρασης αυτούσιων χωρίων της θεωρίας του Φρόυντ, καθώς και ψυχαναλυτικής ορολογίας, γράφει ουσιαστικά ένα δοκίμιο για τη δυναμική της γλώσσας, το φόβο της απουσίας σύνδεσης μεταξύ λέξης και περιεχομένου (που σε παθολογικές καταστάσεις οδηγεί στην αφασία), καθώς και η αλήθεια ότι ακόμα και τη γλώσσα την καθορίζουν οι εκάστοτε δυνάμεις εξουσίας, παρά η δημιουργική και ερωτική διάσταση του λόγου, γεγονός που μου έφερε πάλι στο νου το βιβλίο του Τζωρτζ Όργουελ για το 1984.
Καλή ανάγνωση.

Διαβάστε το δωρεάν στο παρακάτω λινκ:

ο αιώνας του εαυτού.

Freud BBC

Ένα μοναδικό ντοκυμαντέρ του BBC (με Ελληνικούς υπότιτλους) που εξηγεί την πρόσφατη οικονομική κρίση (ΗΠΑ-1929) και τη σημερινή κατάσταση στο κόσμο. Πώς οι θεωρίες του Σίγκμουντ Φρόιντ χρησιμοποιήθηκαν για τον έλεγχο των λαών, τα δάνεια και την κατανάλωση. Ένα συγκλονιστικό ντοκυμαντέρ θα σας προβληματίσει, θα σας αποκαλύψει πολλά, πως μας έχουν κοροιδέψει ουκ ολίγες φορές, για τις διαφημίσεις για την (υποτιθέμενη και καλά σκηνοθετημένη) οικονομική κρίση του 2009, θα θυμώσετε, θα απογοητευτείτε!

Δείτε το εδώ:

Μέρος 1ο

Μέρος 2ο

Μέρος 3ο

Μέρος 4ο

Μέρος Πρώτο – Οι Μηχανές της Ευτυχίας: Η ιστορία για την σχέση μεταξύ του Φρόιντ και του Αμερικάνου ανιψιού του Έντουαρντ Μπέρκινς ο οποίος είναι ο άνθρωπος που ανακάλυψε το επάγγελμα των δημοσίων σχέσεων την δεκαετία του 1920 και ήταν ο πρώτος που υιοθέτησε τις ιδέες του Φρόιντ για την χειραγώγηση των μαζών. Έδειξε στις Αμερικάνικες εταιρίες πως να πείσουν τους ανθρώπους να θέλουν αντικείμενα που δεν χρειάζονται. Ήταν ο αρχιτέκτονας της σύγχρονης τεχνικής της μαζικής καταναλωτικής πειθούς και ένας από τους κύριους υπεύθυνους για την κυρίαρχη δομή του σημερινού κόσμου που βασίζεται σε ένα καταναλωτικό εγωιστικό εαυτό…

Μέρος Δεύτερο – Η Εφαρμοσμένη Μηχανική της Συγκατάθεσης: Σε αυτό το επεισόδιο πως αυτοί που ήρθαν στην εξουσία μετά τον πόλεμο χρησιμοποίησαν τις ιδέες του Φρόιντ για το ασυνείδητο μυαλό, ώστε να ελέγξουν τις μάζες. Πολιτικοί και σχεδιαστές πίστεψαν τις ιδέες του Φρόιντ ότι βαθιά μέσα τους όλα τα ανθρώπινα όντα ήταν επικίνδυνα χωρίς λογική, γεμάτα επιθυμίες και φόβους. Ήταν πεπεισμένοι ότι αυτό ήταν που οδήγησε στην βαρβαρότητα της ναζιστικής Γερμανίας και ήθελαν να βρουν τρόπους να ελέγξουν αυτόν τον κρυφό εχθρό μέσα στο ανθρώπινο μυαλό. Η κόρη του Φρόιντ, Άννα, μαζί με τον ανιψιό του Έντουαρντ Μπέρκινς παρείχαν την κεντρική φιλοσοφία. Οι ΗΠΑ και η CIA έκαναν πράξη τις ιδέες τους αναπτύσσοντας τεχνικές χειραγώγησης και ελέγχου των μυαλών των αμερικάνων πολιτών. Αυτός ήταν ο μόνος τρόπος, πίστευαν, που θα μπορούσε να εφαρμόσει την δημοκρατία και μια σταθερή κοινωνία καταπιέζοντας την βαρβαρότητα που κρυβόταν κάτω από την επιφάνεια.

Μέρος Τρίτο – Υπάρχει ένας αστυνομικός μέσα στο κεφάλι μας: Πρέπει να καταστραφεί: Την δεκαετία του ’60 ένα ριζοσπαστικό γκρουπ ψυχοθεραπευτών αμφισβήτησε των επιρροή που είχαν οι ιδέες του Φρόιντ στην Αμερική. Αυτοί, ήταν εμπνευσμένοι από τις ιδέες του Γουίλιαμ Ράιχ, ενός μαθητή του Φρόιντ, που στράφηκε εναντίον του και ο οποίος ήταν μισητός από την οικογένεια του Φρόιντ . Ο Ράιχ πίστευε ότι ο εσωτερικός εαυτός δεν έπρεπε να καταπιεστεί και να ελεγχθεί αλλά αντίθετα να ενθαρρύνετε να εκφραστεί. Μέσα από όλο αυτό δημιουργήθηκε ένα νέο πολιτικό ρεύμα που υποστήριζε την δημιουργία ενός νέου ανθρώπινου όντος ελεύθερου από την ψυχολογική καταπίεση η οποία είχε εφαρμοστεί στο ανθρώπινο μυαλό από τις εταιρίες και τους πολιτικούς. Σε αυτό το επεισόδιο θα δούμε πως αυτό το κίνημα αναπτύχθηκε δραστικά και πως σύντομα οι εταιρίες συνειδητοποίησαν ότι τελικά αυτή ήταν μία από τις μεγαλύτερες τους ευκαιρίες, ενθαρρύνοντας τον κόσμο να νοιώσει ότι είναι μοναδικές προσωπικότητες και παράλληλα πουλώντας τους τρόπους για να εκφράσουν αυτή την μοναδικότητα στρεφόμενοι πάλι σε Φροϋδικούς αναλυτές ώστε να αναγνωρίσουν τις βαθιές επιθυμίες του «νέου» εαυτού.

Μέρος Τέταρτο – Οχτώ άνθρωποι πίνουν λίγο κρασί στο Κέτερινγκ: Σε αυτό το επεισόδιο, πως οι «αριστεροί» πολιτικοί τόσο στην Βρετανία όσο και στην Αμερική στράφηκαν στις τεχνικές που ανέπτυξαν οι εταιρίες για την ικανοποίηση του εσωτερικού εαυτού και τις επιθυμίες του. Τόσο οι «Εργατικοί» του Τονι Μπλερ όσο και οι «Δημοκρατικοί» του Μπιλ Κλιντον χρησιμοποίησαν τα ίδια φοκους γκρουπ που ανακαλύφτηκαν από τους ψυχαναλυτές για την ανάληψη εξουσίας. Ξεκίνησαν να προσκολλούν τις πολιτικές στις βαθιές επιθυμίες και συναισθήματα των ανθρώπων με τον τρόπο που ο καπιταλισμός είχε μάθει να τους προσκολλά τα προϊόντα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία μία νέα κουλτούρα μάρκετινγκ και πολιτικής αναδύθηκε η οποία επέτρεπε στους πολιτικούς να πιστεύουν ότι δημιουργούν μία νέα και βελτιωμένη μορφή της δημοκρατίας.

Πηγή

Τίποτα δεν μπορεί να αντισταθεί στο Λόγο και στην Εμπειρία.

Εκπληκτική εργασία της Πηνελόπης Παπαδημητρίου πάνω στις απόψεις του Freud για τον ψυχισμό, τον πολιτισμό και τα θρησκευτικά δόγματα.

Το 1ο κεφάλαιο για τον ψυχισμό ίσως είναι δύσκολο για τους μη ειδικούς, αλλά τα παρακάτω είναι πιο βατά και συνοψίζουν πολύ σωστά τις απόψεις του Σίγκμουντ Φρόυντ που τις βρίσκουμε στα βιβλία του όπως το «Τοτέμ και Ταμπού» και «Πολιτισμός Πηγή Δυστυχίας».

Αποσπάσματα από την εργασία:

Για τον πολιτισμό ως πηγή δυστυχίας:

«Όλες αυτές οι μεταφυσικές‘’τρέλες’’ και τα ερωτήματα με την αξία της ύπαρξης μπορούν να θεωρηθούν πρώτα συμπτώματα καθορισμένων σωμάτων. Ο Freud δεν επιζητούσε νέα είδωλα, θεωρούσε πως πρέπει να γκρεμίζονται γιατί εξαιτίας τους παραχαράχθηκε σε μεγάλο βαθμό η αληθοφάνεια της πραγματικότητας, εμφανίζοντας ως πραγματικό έναν φαινομενικό κόσμο.Το ψεύδος του ιδανικού είναι η κατάρα της πραγματικότητας με αποτέλεσμα τα άτομα να προσκυνούν αξίες που είναι αντίθετες απόεκείνες που εξασφαλίζουν την πρόοδο, την ευτυχία και την πραγματική άνθιση.»

Για τις πρωτόγονες φυλές (τοτέμ, ταμπού):

«Η φυσική επιθετικότητα οδηγεί στην έμφυτη ανταγωνιστικότητα. Ακόμα και αν οι οικονομικές ανισότητες εξαλειφθούν υπάρχει μια πτυχή της ανταγωνιστικότητας, η ισχυρότερη όλων. Είναι ο ανταγωνισμός ανάμεσαστα αρσενικά για την κατάκτηση των γυναικών.
Ο Freud θεωρεί πως η παραπάνω σχέση έχει τις ρίζες της στην τοτεμική εποχή. Οι γιοί σκότωσαν τον αρχηγό πατέρα, καθώς ήθελαν να έχουν όπως και ο πατέρας τους, όλες τις γυναίκες για τον εαυτό τους. Αφού, αρχικά ικανοποίησαν το μίσος και την επιθυμία για ταύτιση, ακολούθησε το συναίσθημα της καταπιεσμένης αγάπης, που στη συνέχεια μετατράπηκε σε ενοχή με τη μορφή της μεταμέλειας. Έτσι εξαιτίας του αισθήματος ενοχής, εκ των υστέρων, αποκήρυξαν την πράξη τους και δημιούργησαν το υποκατάστατο του πατέρα, το τοτέμ. Κανείς δεν μπορούσε να σκοτώσει το τοτέμ και για το λόγο αυτό απαρνήθηκαν τα οφέλη της πράξης τους.Αυτή είναι η κομβική στιγμή όπου δημιουργήθηκαν τα δύο βασικά ταμπούτου τοτεμισμού: η προστασία του ζώου-τοτέμ και η απαγόρευση της αιμομιξίας. Με τα δύο αυτά ταμπού αρχίζει, για τον Freud η εποχή της ηθικότητας.»

Για την ψυχολογία της μάζας:

«Το άτομο σκέφτεται, αισθάνεται και ενεργεί εντελώς διαφορετικά όταν εντάσσεται σε ένα ανθρώπινο πλήθος, καθώς αποκτά τις ιδιότητες μιας ψυχολογικής μάζας. Τι είναι όμως μάζα; Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη μαζών, μάζες φευγαλέες και μάζες ιδιαίτερα ανθεκτικές στο χρόνο,φυσικές μάζες και τεχνητές, πρωτόγονες και υπεροργανωμένες’ μάζες με οδηγό και μάζες χωρίς. Ο Freud επιλέγει για την έρευνά του τις διαρκείς,υπεροργανωμένες, τεχνητές μάζες με χαρακτηριστικότερο παράδειγματέτοιου συνδυασμού την εκκλησία.
Το άτομο μέσα σε μια μάζα, οδηγείται συχνά σε μια ριζική αλλαγή της ψυχικής του δραστηριότητας, ενώ
παρατηρείται αύξηση της συναισθηματικότητας και αναστολή της διανοητικής επίδοσης του. Υπάρχει μια μεταδοτικότητα μέσα στη μάζα και είναι αυτή η επιρροή της, που εξαναγκάζει το άτομο να υπακούει σε μια απομιμητική τάση. Η μάζα διακρίνεται για μια ιδιαίτερη δεκτικότητα στην υποβολή, καθώς η υποβολή είναι δομικό χαρακτηριστικό την ανθρώπινης ψυχικής ζωής. Οι σχέσεις αγάπης αποτελούν την ουσία της μαζικής ψυχής.»

Για την θρησκεία (το μέλλον μιας αυταπάτης):

«Γιατί όμως οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να πιστεύουν στην ψευδαίσθηση της ύπαρξης του θεού; Για το Freud οι άνθρωποι επιχειρούν να διασφαλίσουν την ευτυχία τους με αυτό τον τρόπο και νααποφύγουν τον πόνο με την «ψευδαισθητική αναδιαμόρφωση της πραγματικότητας».Θεωρούν πως η θεία πρόνοια είναι αυτή που τους θωρακίζει έναντι της συντριπτικής υπεροχής της φύσης, από τους κινδύνους της μοίρας και των προβλημάτων μέσα στην κοινωνία. Ο δρόμος προς τον θεό οδηγεί στην τελειοποίηση της ανθρώπινης ουσίας,ενώ ο θάνατος δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα εξελεγκτικό στάδιο.
Σύμφωνα με τα παραπάνω οι θρησκείες και τα δόγματα για το Freud δεν είναι προϊόντα της εμπειρικής γνώσης, ούτε αποτελούν πορίσματα σκέψης, αλλά είναι αυταπάτες που εκπληρώνουν τις παλαιότερες και ισχυρότερες επίκτητες επιθυμίες των ανθρώπων. Την αυταπάτη αυτή όμως δεν την αναγνωρίζει κανείς καθώς είναι δέσμιος της. Τα θρησκευτικά δόγματα αποτελούν δηλώσεις της εσωτερικής ή της εξωτερικής πραγματικότητας παρουσιάζοντας ένα σύνολο κανόνων και θεϊκών νόμων, οι οποίοι δεν χρήζουν απόδειξης, απαιτούν όμως πίστη.
Για τον Freud, λοιπόν, οι αλήθειες των θρησκευτικών δογμάτων είναι καλυμμένες και παραμορφωμένες με τέτοιο τρόπο ώστε να απομακρύνονται τα άτομα από την πραγματικότητα.»

Για την επιστήμη:

«Όμως, θα μπορούσε ο άνθρωπος να επιζήσει χωρίς τη θρησκεία; Για τον Freud, μπορεί να επιτευχθεί αυτό. Αρκεί ο άνθρωπος να μάθει να στηρίζεται στις δυνάμεις του και να τις χρησιμοποιεί σωστά. Εξάλλου, ο άνθρωπος είχε και έχει τα μέσα για να το πετύχει, αφού η εξέλιξη της επιστήμης τον είχε βοηθήσει να συνειδητοποιήσει τη δύναμη του και να την αυξήσει.«Γιατί η επιστήμη δεν είναι αυταπάτη. Θα ήταν όμως αυταπάτη να πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να πάρουμε από αλλού (π.χ. από τη θρησκεία) ότι δεν μπορεί να μας δώσει».»

Για την επικράτηση της επιστήμης μέσω παιδείας:

«Πως μπορεί να γίνει η μετάβαση σε μια κοινωνία της επιστήμης; Για το Freud η λύση βρίσκεται στην αλλαγή του τρόπου εκπαίδευσης των παιδιών.Καθώς τα θρησκευτικά δόγματα επιβραδύνουν τη σεξουαλική ανάπτυξη και οδηγούν σε διανοητική αδυναμία όσους αποδέχονται χωρίς κριτική τους παραλογισμούς της. Ελπίζει πως οι γενιές που θα ακολουθήσουν δεν θα έχουν δεχτεί στην παιδική ηλικία την επίδραση της θρησκείας και θα καταφέρουν να θέσουν τα πρωτεία της λογικής πάνω από την ορμική ζωή. Παράλληλα οι αλλαγές στην επιστήμη θα σημαίνουν, συνεχείς ανακαλύψεις, αναθεωρήσεις, θα οδηγήσουν στην πρόοδο και στην εξέλιξη.»

pink freud.

τα ταμπού σου άρχισαν να με κουράζουν καθώς επέμενα ότι το τοτέμ έπρεπε να φαγωθεί για το καλό όλων του πριν και του μετά του αύριο και του τώρα χωρίς να μπορώ να εξηγήσω τη δίνη των πράξεών σου ή την υστερία της φυσικής σου ροπής για τέλος δίχως να ξεχωρίζω τις επενδύσεις σου ούτε να καθορίζω την πηγή δυστυχίας του πολιτισμού τους που με τόσες αναστολές οικοδόμησαν μια αυταπάτη στο βωμό της ψεύτικης ευτυχίας που ποτέ δεν χαρίζεται αλλά δανείζει στιγμές ευτυχίας φευγαλέες σαν δροσοσταλίδες που χαϊδεύουν το μάγουλο παιδιών μια ανοιξιάτικη βροχή είδαν τα κλειστά μάτια του ψυχισμού μας φωνάζοντας βοήθεια τρέχοντας μακριά πέφτοντας στο χώμα και ενώνοντας με τον καταρράκτη των αισθήσεων της παρανοϊκής λογικής του εγώ του αυτού και του άπειρου.