Χρηματίστε και θα απολαύσετε. Είδαμε Νικολάι Γκόγκολ στο Skrow Theater.

Duduka theater

Ο θίασος  βρίσκεται στα καμαρίνια, ακριβώς πάνω από τη σκηνή. Οι ηθοποιοί ετοιμάζονται να μας παρουσιάσουν την κλασσική κωμωδία του Νικολάι Γκόγκολ. Σε μια μικρή πόλη όπου τίποτα δεν λειτουργεί σωστά, έρχεται η ενημέρωση πως καταφθάνει ένας επιθεωρητής, να επιθεωρήσει  τους πάντες και τα πάντα. Οι κάτοικοι τρομοκρατημένοι αρχίζουν να τον αναζητούν με στόχο να τον καλοπιάσουν και πάνω στον πανικό τους, πέφτουν σε λάθος άνθρωπο. Ο Χλεστιακόβ σιγά σιγά αντιλαμβάνεται πως τον πέρασαν για άλλον αλλά συνεχίζει τον ψεύτικο ρόλο του για να κερδίσει από αυτούς ό,τι περισσότερο μπορεί.

Όταν ο Γκόγκολ παρουσίασε για πρώτη φορά το έργο του, το 1836 πανικοβλήθηκε τόσο με την αυστηρή κριτική όσο και με τους επαίνους. Η καχυποψία του αυλικού περιβάλλοντος που τον αντιμετώπιζε ως επικριτή της γραφειοκρατίας, όσο και οι ύμνοι των κριτικών που τον είδαν ως τον «κοινωνικό κριτικό της Ρωσίας» ήταν οι βασικοί του προβληματισμοί. Ο ίδιος δεν ήθελε να…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 633 επιπλέον λέξεις

Advertisements

Πόσο απέχω από τον άλλο και από το Εγώ μου;

Processed with VSCO with p5 preset

Το λεξικό μας αναφέρει για την λέξη απόσταση:

1. το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος που συνδέει δύο σημεία
2. αυτό που πρέπει να διανύσει κανείς για να πάει από ένα σημείο σε άλλο με δεδομένο το υπάρχον οδικό δίκτυο (εκφρασμένο σε μονάδες μήκους)
3. το διάστημα χρόνου που χωρίζει δύο χρονικά σημεία
4. η διαφορά ανάμεσα σε δύο πράγματα
5. (μεταφορικά) η ψυχική ή / και κοινωνική απομάκρυνση ενός ατόμου από άλλου

Είναι όμως το λεξικό ή η ετυμολογία ο δρόμος προς την «σημασία»; Η γλωσσολογία έδειξε ότι δεν είναι παρά ένας τρόπος (ίσως και εσφαλμένος ή ημιτελής) για να δούμε το νόημα πίσω από μια λέξη. Όσον αφορά τις λέξεις ο Μπαμπινιώτης ακολουθώντας τον δομιστή γλωσσολόγο Saussure αναφέρει: Το γλωσσικό σημείο (η λέξη) είναι αυθαίρετο (arbirtaite), είναι ο συνδυασμός μιας ορισμένης σημασίας και με μια ορισμένη μορφή (διαδοχή φθόγγων). Η σχέση μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου είναι συμβατή. Δεν υπάρχει κανείς εσωτερικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ σημασίας και ακουστικής εικόνας«. Οι δομιστές αντιμετωπίζουν την γλώσσα σαν ένα σύνολο από στοιχεία που αποκτούν σημασία όταν έρχονται σε αντίθεση με τα υπόλοιπα. Η γλώσσα δεν είναι το λεξικό, αλλά οι σχέσεις μεταξύ των συστατικών της. Και μόνο αν σκεφτείτε ότι μια λέξη αποκτά διαφορετική σημασία ανάλογα με τα συμφραζόμενα, ήδη αρχίζετε να ψηλαφείτε την έννοια της δομής στην γλωσσολογία.

Και τι μας νοιάζουν όλα αυτά;

Η ερώτηση είναι δεκτή, αλλά μιας και μιλάμε για την έννοια της απόστασης, πρέπει εξαρχής να ξέρουμε για τι μιλάμε και σε τι «παγίδες» μπορούμε να πέσουμε. Από την στιγμή που μιλάμε για κάτι σημαίνει ότι το ερμηνεύουμε, γεγονός που σημαίνει ότι και ο άλλος το ερμηνεύει, και ίσως όχι όμοια με εμάς. Άρα η έννοια της απόστασης εξαρτάται και από τους δύο συνομιλητές και δεν στέκεται από μόνη της. Εδώ θα μιλήσουμε για την απόσταση του άλλου με το Εγώ μου, και του εαυτού σε σχέση με το Εγώ. Άρα θα μιλήσουμε για το πώς εκλαμβάνω στην φαντασία μου εγώ και ο άλλος αυτή την απόσταση και στις δύο περιπτώσεις. Είναι στατική; Είμαστε και οι δύο ακίνητοι; Δύσκολο, πάντα κάποιος κινείται με διαφορετική «ταχύτητα». Άρα ερχόμαστε πιο κοντά; Απομακρύνόμαστε; Απομακρύνεται ο άλλος από εμένα ή εγώ από αυτόν;

Ο «άλλος» είναι άπιαστος. Θεωρούμε ότι μοιάζει με εμάς, μόνο που είναι διαφορετικός. Δεν πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε σαν να βλέπαμε ένα είδωλο του εαυτού μας που απλά συμπεριφέρεται λίγο διαφορετικά. Κάθε φορά που ερμηνεύουμε συμπεριφορές, κάνουμε μια υπέρβαση. Θεωρούμε ότι τα κίνητρα του άλλου, μοιάζουν με τα δικά μας, έτσι κάποια γεγονότα μοιάζουν λογικά ή παράλογα αντίστοιχα. Όμως, πέφτοντας σε αυτή την παγίδα, μπορεί να νιώσουμε ότι ο άλλος απομακρύνεται, ή ότι εμείς αλλάζουμε και απομακρυνόμαστε από εκείνον. Τότε πρέπει να συνομιλήσουμε ανοιχτά μαζί του, γιατί μόνο έτσι μπορεί να καταλάβουμε τι συμβαίνει πραγματικά και να λυθούν τυχόν παρεξηγήσεις. Όμως για να καταφέρουμε να δούμε καθαρά αυτή την απόσταση, αρκεί αυτό;

Εκεί που έχω καταλήξει είναι ότι οι γύρω μας έρχονται πιο κοντά ή εν τέλει απομακρύνονται, όταν εμείς ερχόμαστε πιο κοντά στον εαυτό μας. Όταν αρχίσουμε και συνειδητοποιούμε ποιοι είμαστε ανεξάρτητα από τους άλλους, τότε μόνο μπορούμε να τους δούμε πιο «καθαρά». Αρχικά, ως παιδιά ή στην εφηβεία βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα από τα μάτια -και την υποτιθέμενη επιθυμία- του άλλου, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να δούμε καταστάσεις και ανθρώπους πιο αντικειμενικά. Δεν ξεχωρίζουμε εύκολα τοξικές περιπτώσεις ανθρώπων, και προβαίνουμε σε πράξεις που μας κάνουν δυστυχείς. Όταν ενηλικιωθούμε -και δεν εννοώ στα 18 μας, αλλά όταν επέλθει η συμβολική ενηλικίωση- και αποδεχτούμε ότι έχουμε την ευθύνη του εαυτού μας και ότι έχουμε μερίδιο σε ό,τι μας συμβαίνει, τότε μόνο ερχόμαστε λίγο πιο κοντά στην πραγματικότητα και στον άλλο.

Παρ’ όλ’ αυτά, και μόνο που μιλάμε όμως για τον εαυτό μας, τον κοιτάμε από απόσταση. Οι λέξεις αυτό καταφέρνουν, να «σκοτώσουν» το πράγμα, το απονεκρώνουν. Τα συναισθήματα πριν περάσουν στον λόγο, είναι άμεσα με αυτή την έννοια, ενώ οι λέξεις μας κρατούν σε μια απόσταση. Γι’ αυτό πάντα κάτι διαφεύγει, και δεν μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό. Μοιάζει απογοητευτικό, μόνο που δεν είναι! Όπως και το θεώρημα μη πληρότητας του Godel, μπορεί να σαστίστει πολλούς, αλλά το μόνο που δηλώνει είναι πως δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τα πάντα μέσα σε ένα σύστημα. Έτσι και στο γλωσσικό σύστημα, πάντα κάτι θα διαφεύγει, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να μάθουμε πιο πολλά για τον εαυτό μας.

Κλείνοντας, θέλω να τονίσω ότι μέσω των λέξεων μπορεί να λυθούν παρεξηγήσεις, να αντιληφθούμε πιο καλά τον εαυτό μας και τον άλλο, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε τα συναισθήματα. Τα συναισθήματα είναι πιο «αυθόρμητα» από τις λέξεις που περνάνε από λογοκρισία και εκλογίκευση. Είναι δύσκολο να τα αντιληφθούμε γιατί όταν μιλάμε για αυτά, ήδη προσπαθούμε να τα βάλουμε στο καλούπι του λόγου, γεγονός ήδη ιδιαίτερα δύσκολο! Δεν υπάρχει ούτε θα υπάρξει χρυσή ισορροπία μεταξύ λόγου και συναισθήματος, αλλά η προσπάθεια για αυτή την ισορροπία είναι που μας κάνει ανθρώπους με πάθη, φίλους, έρωτες, αγάπη και χαμόγελο. Η φαντασία μας, οι ερμηνείες μας, οι απόψεις μας είναι μοναδικές, αλλά πρέπει πάντα να συνδιαλεγόμαστε με τον άλλο, για να υπάρχουν λιγότερες παρεξηγήσεις και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της κατάστασης. Η απόσταση είναι κάτι που δεν πρέπει αφήνουμε να αιωρείται, πρέπει να την βάζουμε στην κουβέντα, να προσπαθούμε να καταλάβουμε την διαφορά του άλλου και να την αγκαλιάζουμε, με στόχο να ζούμε πιο αρμονικά και πιο συνειδητοποιημένα με τους αγαπημένους μας.

Ο Γκοντό βάζει την απόλαυση και τον πόνο σε μια ατελείωτη αναμονή.

Duduka theater

Μια περίεργη μορφή μπαίνει στην σκηνή αλλά δεν αναγνωρίζεται από κανέναν, είναι αόρατη.  Ο Βλαδίμηρος και ο Εστραγκόν ονειρεύονται, περιμένοντας κάποιον κύριο Γκοντό. Λίγο παραπέρα, κι άλλοι Βλαδίμηροι και Εστραγκόν, καθρεφτίσματα του εαυτού τους. Πότε θα έρθει, επιτέλους, ο Γκοντό να τους σώσει;

Η σκηνοθεσία της Έλενας Μαυρίδου αποτελεί μια νέα πρόταση στην κλασσική πια τραγικωμωδία του Σάμιουελ Μπέκετ. Βλέπουμε σκηνοθετικές προσθήκες που κύριο μέλημα τους είναι να αναδείξουν τα μύχια ερωτήματα του Ιρλανδού συγγραφέα. Στο κλασσικό έργο υπάρχει ένα δέντρο, εδώ μόνο η απόλυτη ερημιά εξ ου και η μοναδική δεσμίδα φωτός στη θέση του. Οι ήρωες δεν είναι δύο αλλά τέσσερις, κάνοντας μας να σκεφτούμε ότι θα μπορούσε να είναι ατέρμονη αυτή η σειρά. Μπορεί ο καθένας μας να βρίσκεται στη θέση τους. Υπάρχει κι ο αόρατος μαριονετίστας που κινεί τα νήματα, ο Άλλος του νοήματος, υπονοώντας πως ο άνθρωπος δεν είναι κύριος του εαυτού του.

Οι ηθοποιοί…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 655 επιπλέον λέξεις